Sanayi üretim endeksi Mayıs ayında yıllık bazda yüzde 17,4 daraldı. Böylece yılın ilk beş ayındaki daralma yüzde 20,3 seviyesine ulaştı.

Veriler, uygulanan vergi indirimlerinin iç talepte cılız bir kıpırdanma dışında işe yaramadığına işaret ediyor. Belirli sektörlere odaklanan geçici ÖTV ve KDV indirimlerine rağmen imalat sanayiindeki daralma yüzde 19 seviyesinde.


Darboğaza doğru

MAR’ın analizleri, sanayi sektöründe ve büyümede öngörülenin ötesinde bir daralmaya doğru hızla ilerlediğimizi ortaya koyuyor. 2005=100 bazlı endeks üç aydır bir önceki aya kıyasla artış gösteriyor. Endeksin Şubat ayında gerilediği 84,6 değeri dikkate alındığında doğal karşılanması gereken bir durum bu. Mevsimsel etkilerden arındırılmış ve çalışılan işgünü dikkate alınarak düzeltilmiş seri de ise bu durum henüz söz konusu değil. Diğer bir ifadeyle mevsimsel düzeltilmiş endeks bir önceki aya kıyasla (Mayıs ayı dahil) henüz artış göstermedi.

Grafik: Sanayi Üretim Endeksi (Mevsimsellikten Arındırılmış (Tramo Seats))


Bu tür analizler mevsimsel düzeltme yöntemine ve örneklemde yer alan gözlem sayısına göre ufak farklılıklar gösterse de, ortada olan bir gerçek var ki o da sanayi sektörünün ciddi bir darboğazda olduğu. Sanayi üretimi 2009 yılını yüzde 15 civarında bir daralma ile kapatabilir. En iyimser öngörüler çerçevesinde dahi söz konusu durum kaçınılmaz. Kısa vadede baz etkisi dışında sanayi büyümesi üzerinde etkili olabilecek bir faktör söz konusu değil.


Otomotivde ürkütücü kanama

İmalat sanayii alt sektörler itibariyle detaylı olarak incelendiğinde, toplam içindeki payı yüksek olan ve daralan dış talep koşullarına paralel hareket eden ana metal, motorlu kara taşıtı ve tekstil gibi alt sektörlerde yıllık bazda ciddi bir daralma gözleniyor.

Grafik: İmalat Sanayi Üretimi (Mayıs 2009)


Hemen hemen tüm sektörlerde bir önceki aya kıyasla artış eğiliminin devam ettiğini görüyoruz. Bu durum yukarıda vurguladığımız gibi endeksin Şubat ayında gerilediği değerden kaynaklanan doğal bir gelişme. Sektörlerin Mayıs ayı performanslarına baktığımızda yaz sezonunun tekstil ve giyim sektörleri için bir nebze olsun soluklanma imkanı sağladığını görüyoruz fakat sektörlerdeki daralma azımsanacak gibi değil. Vergi indirimlerine rağmen motorlu kara taşıtı sektörü Mayıs ayında yüzde 42 daraldı. Mobilya sektörü ise vergi indirimlerinden en çok faydalanan sektör olarak göze çarpıyor.


İkinci çeyrekte yüzde 17 küçülme

Sektörlerin Ocak-Mayıs performansı ise çarpıcı resmi ortaya koyuyor. Gıda dışında tüm imalat sanayi sektörlerinde daralma yüzde 10’un üzerinde.

Toplam imalat sanayiinin yüzde 32’sini oluşturan tekstil, ana metal ve motorlu kara taşıtları imalatı sektörlerinde ilk beş aylık dönemde gerçekleşen daralmalar sırasıyla yüzde 22,4, yüzde 24,9 ve yüzde 52,4. Diğer bir ifadeyle, en çok istihdam yaratan sektörlerdeki kayıp ciddi boyutlarda.

Grafik: İmalat Sanayi Üretimi (Ocak-Mayıs 2009)


TİM’in yüzde 33 daralan Haziran ayı ihracat verileri dış talep koşullarında herhangi bir değişiklik olmadığını söylüyor.

Bu çerçevede Haziran ayında da sanayi üretiminde yüzde 15 civarında bir daralma olasılık dahilinde. Bu durumda ilk çeyrekte yüzde 22 olarak gerçekleşen sanayi üretimindeki azalma ikinci çeyrekte yüzde 17 civarında gerçekleşecek. Büyüme açısından kötü bir sinyal daha.

Bu gelişme, ilk çeyrekteki kadar derin olmasa da ikinci çeyreğin de kayıp bir çeyrek olduğunun işareti. İç talepteki cılız kıpırdanma ve beklenti anketlerindeki iyimserliğe rağmen ekonominin ikinci çeyrekte yüzde 9-10 civarında daralmasını bekliyoruz.
(10 Temmuz 2009)