Başbakan Recep Tayyip Erdoğan iki nedenle bankacılık sisteminden şikayet ediyor.

İlki, Merkez Bankası’nın faiz indirimine rağmen bankaların kredi faizlerinde indirime gitmemesi.İkincisi de, bankaların reel sektöre kredi kullandırmakta (fonlamakta) istekli olmayışı.

Ancak bütün veriler bankacıların Başbakan’ın görüşlerine iltifat etmemekte ısrarlı olacaklarını ortaya koyuyor.

Çünkü kredi kullananların üstlendikleri faiz oranının üzerinde sermaye getirisi sağlayabilmeleri, kriz koşullarından dolayı güç görünüyor. Bu yüzden de kredilerin geri dönmeme riskinin giderek arttığı algılanıyor.

SIFIR FAİZLİ KREDİ DAĞITILSA
Temel soru şudur: Reel sektörün finansman sıkıntısı faizlerin yüksekliği midir?

Faizler aşağı çekilebilmiş olsa bile sermaye getirisinin aşağıya çekilmiş faiz oranının üzerine çıkabilme olasılığı oldukça düşüktür.

Hatta öyle uç bir durum ortaya çıkabilir ki, bankalar bedava kredi dağıtması bile firmaların kredi kullanma iştahı sınırlı kalabilir. Bankalar kredi vermekte çok istekli ve ısrarcı olsalar, kredi kullananlar (kredi müşterileri) isteksiz olacaklardır. Keynes’in likidite tuzağı dediği durum da bu olsa gerek.

Neyse ki Türkiye ekonomisi bu durumda değil. Çünkü firmalar tam da umutlarını yitirmiş değil.

İÇ TALEP UYARILMALI
Firmaların ileriye dönük olumsuz beklentileri büyük ölçüde imalat sanayi kapasite kullanım oranının her geçen ay önceki yılın aynı ayına göre düşüyor olmasından kaynaklanıyor. Nitekim imalat sanayi kapasite kullanım oranı 2009 yılının Haziran ayında bir önceki yılın aynı ayına göre 9,6 puan azalarak yüzde 72,7 seviyesinde gerçekleşmiştir.

Tam kapasiteyle çalışamama ise büyük ölçüde talep yetersizliğinden kaynaklanmıştır. Nitekim 2009 yılının Haziran ayında işyerlerinin tam kapasite ile çalışmama nedenleri arasında iç talep yetersizliği yüzde 51,9, dış talep yetersizliği ise yüzde 33,1 oranı ile ön sırada yer alıyorlar.

Reel sektörün kredi kullanır hale gelmesi isteniyorsa yapılması gereken faiz indirimi yerine sektörün ileriye dönük olumsuz beklentilerini olumluya çevirecek girişimleri başlatmak olmalıdır. Bunun yolu ise iç talebi canlandırıcı, uyarıcı önlemleri acil olarak uygulamaya koymaktır.

(14 Temmuz 2009)